12.04.2022

Quyền cư trú và Quốc tịch: Tất cả những gì cần biết

Mọi người đôi khi nhầm lẫn giữa thẻ tạm trú, thẻ thường trú hoặc quyền công dân. Mặc dù có một số điểm tương đồng như sinh sống dài hạn, quyền lợi giáo dục, y tế,…, nhưng còn những điểm khác biệt rất lớn ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn và gia đình bạn.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giải thích sự khác biệt giữa cư trú và quốc tịch cùng các quyền lợi liên quan.

Giấy phép cư trú là gì?

Giấy phép cư trú là một loại thị thực, ví dụ như golden visa, visa làm việc, học tập,.. cho phép bạn ở lại trong quốc gia đó trong một khoảng thời gian, có thể giới hạn trong một số mục đích (học tập, làm việc, kinh doanh…) hoặc không giới hạn, tùy thuộc vào hoàn cảnh của bạn. Giấy phép cư trú thường cho phép bạn nhập cảnh vào đất nước này bất kỳ lúc nào, mua bất động sản, mua bảo hiểm y tế và ghi danh cho con cái của bạn vào một trường học nhưng chỉ có thời hạn nhất định và phải được gia hạn thường xuyên để giữ cho nó có giá trị. Nếu bạn có giấy phép cư trú tại một quốc gia EU, bạn sẽ có thể đến thăm các quốc gia Schengen khác mà không cần thị thực trong tối đa 90 ngày mỗi sáu tháng. Ngoài kết hôn, làm việc, học tập, giấy phép cư trú châu Âu có sẵn thông qua cư trú của các chương trình đầu tư, còn được gọi là Golden Visa.

Thường trú nhân là ai?

Là thường trú nhân của một quốc gia, cho dù có phải là công dân hay không, bạn có quyền hợp pháp để cư trú vĩnh viễn tại quốc gia đó. Ví dụ, thường trú nhân (permanent resident – PR) Canada được phép cư trú vĩnh viễn tại bất kỳ tỉnh bang nào trong Canada, không giới hạn thời gian, được tự do tìm kiếm việc làm, đăng ký học bất kỳ ngành nghề nào,… cho dù cứ 5 năm một lần phải cập nhật thông tin cá nhân để gia hạn thẻ PR (với điều kiện cư trú ở Canada tối thiểu 2 năm cộng dồn trong 5 năm đó). Trong khi đó, giấy phép làm việc chỉ cho phép bạn cư trú tạm thời trong một khoảng thời gian nhất định, thông thường là 2 năm, tại địa điểm công ty đã nhận bạn vào làm việc và bạn cũng không thể chuyển sang một công ty khác, trừ khi đó là giấy phép làm việc “mở” (Open work permit – OWP). Bạn cũng sẽ bị hạn chế tiếp cận một số ngành học, ví dụ như y khoa, cho dù là OWP.

Thường trú nhân vĩnh viễn cho phép bạn ở lại trong nước trong thời gian dài vô tận và một vài quyền lợi. Sự khác biệt chính giữa tạm trú và thường trú là điều này.

Mỗi quốc gia có quy định khác nhau để chuyển từ cư trú tạm thời sang thường trú nhân. Ví dụ, ở các quốc gia EU thường có thể đạt được bằng cách cư trú hợp pháp tại quốc gia đó trong năm hoặc bảy năm. Trong khi đó, ở Mỹ hay Canada, bạn sẽ phải lựa chọn một chương trình phù hợp với các điều kiện xét duyệt khác nhau, chẳng hạn như chương trình dành cho người có trình độ cao, các nghệ sĩ, vận động viên,… hoặc dành cho doanh nhân đầu tư và điều hành cơ sở kinh doanh của riêng mình.

Người có giấy phép thường trú nhân được hưởng các đặc quyền gần như công dân. Bạn có thể sống, làm việc và kinh doanh vô thời hạn và tận dụng các đặc quyền như giáo dục miễn phí cho con cái của bạn. Hạn chế lớn nhất là bạn không thể bầu cử hoặc giữ chức vụ công.

Khi nào trở thành công dân?

Các yêu cầu để được công nhận là công dân của một quốc gia là khác nhau giữa các quốc gia. Một người sinh ra ở Mỹ sẽ trở thành công dân Mỹ; một người sinh sống phần lớn thời gian ở Ireland trong 5 năm (hoặc ở Síp 7 năm) được quyền nộp đơn xin cấp quốc tịch Ireland (hoặc Síp), một người đã là thường trú nhân hợp pháp tại Mỹ, Canada hay Malta sau 5 năm, đủ điều kiện được phép nộp đơn xin thi quốc tịch và sẽ trở thành công dân nếu vượt qua vòng thi này; một số người khác trở thành công dân chính thức do được chính phủ cấp quy chế tị nạn.

Công dân và Thường trú nhân: những khác biệt lớn nhất về quyền lợi

Hộ chiếu

Công dân sẽ được cấp hộ chiếu và được hưởng những quyền lợi liên quan như miễn visa vào các nước khác. Những quyển hộ chiếu quyền lực nhất thế giới như Mỹ, Canada, Bồ Đào Nha, Malta,.. được tự do đi lại tới gần 180 quốc gia và vùng lãnh thổ. Hộ chiếu EU còn cho phép sinh sống, làm việc và học tập không giới hạn trong toàn khối và được hưởng quyền lợi giáo dục, y tế như công dân. 

Trái lại, thường trú nhân không có quyền xin hộ chiếu. Thường trú nhân Malta cho dù được miễn visa du lịch vào các nước Schengen, ví dụ như Đức, nhưng vẫn phải trả học phí như du học sinh trong khi hộ chiếu Malta cho phép học đại học miễn phí tại Đức.

Quyền bầu cử, ứng cử

Một sự khác biệt đáng kể khác giữa công dân và cư dân là quyền bầu cử và ứng cử. Ở hầu hết các quốc gia, bạn không thể bỏ phiếu hoặc ứng cử trong mọi cuộc bầu cử nếu chỉ là thường trú nhân. Một số chức vụ trong cơ quan công quyền hoặc các ngành nghề liên quan đến an ninh quốc gia cũng không dành cho thường trú nhân.

Nếu bạn là công dân của một quốc gia, bạn được hưởng đầy đủ quyền biểu quyết, ứng cử và tìm kiếm việc làm miễn là bạn đáp ứng các tiêu chí liên quan.

Yêu cầu về cư trú

Ở một số quốc gia, tình trạng thường trú nhân của bạn có thể bị thu hồi nếu bạn ở nước ngoài một thời gian. Ví dụ: nếu bạn có “quyền nghỉ phép vô thời hạn” để ở lại Vương quốc Anh, tình trạng thường trú nhân của bạn có thể bị mất nếu bạn vắng mặt ở quốc gia này hơn hai năm. 

Trái lại, là một công dân, bạn sẽ không bị tước bỏ quốc tịch chỉ vì đã rời khỏi đất nước bất kể một khoảng thời gian bao lâu.

Xem thêm:

12 QUYỀN LỢI CỦA HỘ CHIẾU CHÂU ÂU

Vì sao khoản đầu tư định cư cần thiết đối với người giàu?

••••••
••••••
••••••
••••••
••••••
••••••
Jenny Huyền Lê
CEO Công ty IBID

Bà có hơn 17 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực di trú, trong đó có 05 năm làm việc tại Tổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TP. Hồ Chí Minh - bộ phận HRS (Humanitarian Resettlement Section) - là bộ phận chuyên xem xét và chấp thuận các diện Con Lai, diện HO.

Với việc trực tiếp xét và sơ vấn trên 4.000 hồ sơ di trú vào Hoa Kỳ, bà có rất nhiều kiến thức nền tảng và kinh nghiệm trong việc đánh giá, thẩm định cũng như hoàn tất các bộ hồ sơ và các thủ tục liên quan đến di trú.

CHIA SẺ

Bình luận

Bình luận bằng Facebook