[Góc kiến thức] Chọn trường học tại Canada: đắt có xắt ra miếng?

14.05.2021

[Góc kiến thức] Chọn trường học tại Canada: đắt có xắt ra miếng?

Với các gia đình định cư tại Canada, trường công được miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12. Tuy vậy, nhiều người cầm trong tay tấm thẻ thường trú nhân vẫn chọn trường tư vì tin tưởng rằng con mình sẽ được chăm sóc tốt hơn và dễ thích nghi hơn do số lượng học sinh ít hơn.

Sự thực trường nào là lựa chọn tốt nhất? Câu trả lời tùy thuộc vào hoàn cảnh mỗi gia đình, tuy nhiên, các thông tin dưới đây có thể khiến suy nghĩ và quyết định của nhiều người thay đổi.

Phần lớn dân chúng Canada vào học trường công vì quy mô lớn, chất lượng đảm bảo mà lại hoàn toàn miễn phí. Canada cũng có trường tư nhưng đa phần ở mẫu giáo, cấp 1 và 2 (primary school, từ lớp 1-lớp 8). Các trường tư cấp 3 (secondary school, thường gồm lớp 9-12) ít vì khó cạnh tranh với các trường chính phủ. Chỉ có những trường lâu đời, cơ sở vật chất tốt, và có tiếng tăm mới tồn tại và phát triển được. 20 trường tư xưa nhất ở đây đều được thành lập từ thế kỷ 19, thậm chí là từ năm 1788. Những trường này tuyển sinh khá gắt gao, tỷ lệ được chấp thuận vào top10 chỉ là 17-32%, học phí còn đắt hơn cả cao đẳng và đại học. Top25 trường tư đắt nhất, hầu hết nằm ở bang Ontario, có học phí chủ yếu dao động trong khoảng 20-35 nghìn CAD, cá biệt mức cao nhất tới gần 69.000CAD/ năm. Ngay cả với người bản xứ, trở thành học sinh của những trường này cũng không phải là việc dễ dàng.

Appleby College, top3 trường tư đắt đỏ nhất Canada, học phí từ $38.850 – $47.170/ năm

Ở giáo dục cấp 3, các trường công Canada rất lớn, có tới vài ngàn học sinh là bình thường. Ngoài sân bãi, phòng ốc, hồ bơi trong nhà, thư viện, phòng thí nghiệm, sân bóng, nhà thể thao đa năng,… nhiều trường còn có xưởng cơ khí, xưởng hàn, mộc… và những phương tiện, dụng cụ học tập tốt nhất cho giáo dục phổ thông. Trong khi đó, mục đích kinh doanh trường tư là lợi nhuận mà không có nguồn tài trợ từ chính phủ, nếu thiếu nguồn tài chính ổn định, họ không thể đầu tư lớn vào cơ sở vật chất và phương tiện giáo dục.

Về đội ngũ giáo viên, muốn vào trường công, thầy cô giáo phải sở hữu một tấm bằng đại học 4 năm và có thêm 2 năm chuyên ngành sư phạm, cần có kinh nghiệm dạy học lâu năm, được thư giới thiệu của các trường khác, chưa tính đến các vòng phỏng vấn tuyển dụng. Đặc biệt, công việc ưu tiên dành cho thành viên công đoàn ngành giáo dục; những thầy cô nào đã dạy học, vì lý do gì đó bị thất nghiệp, sẽ có cơ hội được xin việc trước.

Một buổi học bộ môn kịch nghệ tại trường Crofton House, thành lập năm 1898, trường tư có tỷ lệ “chọi” cao nhất Canada

Tại trường công, học sinh không thể tự chọn trường lớp. Các em sẽ đăng ký 3-4 nguyện vọng với Sở giáo dục tại khu vực mình sinh sống. Sau khi xem xét nhiều yếu tố như định hướng nghề nghiệp, nơi ở,… của học sinh cũng như tình hình hiện tại của trường, Sở giáo dục sẽ xếp em vào trường phù hợp ở gần nhà. Mục đích là các em có thể đi bộ tới trường, hoặc tới điểm đón xe bus (school bus ở Canada là miễn phí). Học sinh được kiểm tra trình độ theo tiêu chuẩn Canada từ dễ tới khó, khi nào làm không được nữa thì đó là mức lớp mà các em học. Như vậy, những em giỏi sẽ có cơ hội bứt phá còn những em chưa đủ trình độ sẽ được đào tạo lại cho thích hợp. Những em mới tới, chưa giỏi tiếng Anh sẽ vào học chương trình ESL, sau một thời gian chuyển sang học chung với với dân bản xứ.

Tại trường tư, trái lại, vấn đề nhân sự, sắp xếp học sinh không có sự ràng buộc nào, chủ trường có thể thuê bất kỳ ai làm giáo viên cũng như xây dựng cơ chế tuyển sinh riêng.

Upper Canada College, cái nôi của nhiều người nổi tiếng nhất trong nhóm các trường tư Canada

Chương trình giáo dục của Canada rất phong phú, chuyên sâu và chuyên biệt hơn nhiều so với Việt Nam. Chương trình không dàn trải, học sinh được chọn ra 4 môn để tập trung học đi học lại trong nhiều năm. Tuy nhiên, có tới hàng trăm môn học khác nhau để cho học sinh tự chọn lựa từ lớp 9-12. Để chuẩn bị vào đại học, theo học chuyên ngành thì một đứa trẻ Canada có 4 năm chuẩn bị. Những em thích hội hoạ sẽ tập trung vào những môn hội hoạ. Những em thích lập trình sẽ học lập trình từ lớp 9. Mỗi ngày các em chỉ học chuyên sâu những môn đã chọn, học ít môn nhưng là những môn sở trường và tập trung đào sâu vào đó từ sớm. Hết môn học, em nhận được 1 tín chỉ (credit) cùng với điểm trung bình bao gồm bài thi cuối kỳ và những đánh giá toàn diện khác (điểm bài kiểm tra, dự án, thái độ học tập cá nhân và trong tập thể,…) trong suốt cả quá trình học. Tùy từng trường đại học, em sẽ cần vài chục credit như vậy và điểm GPA tối thiểu theo yêu cầu. Một số “credit” từ trường trung học được chấp nhận cho cấp cao hơn và các em không cần học lại môn này ở đại học nữa.

Nói tóm lại, nền tảng làm cho Canada trở thành cường quốc giáo dục thế giới là giáo dục công. Do đó, các bậc phụ huynh đã lựa chọn đất nước này là quê hương thứ hai cho mình không cần lo lắng khi gửi con vào đây, cho dù những ngày đầu có thể choáng ngợp bởi quy mô của trường. Điều này không có nghĩa là trường dân lập ở Canada không tốt, mà chỉ xin lưu ý rằng, nếu quyết định chọn 1 ngôi trường tư thục, xin hãy tìm hiểu thật kỹ lưỡng.

Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, quý vị có thể tham khảo website https://www.ourkids.net/compare-schools/ để có thông tin cũng như so sánh giữa các trường khác nhau.